هر خون در مدفوع بواسیر است؟

این متن در انتظار تأیید دکتر است و ممکن است تغییر کند.

خون روی دستمال یا در مدفوع دلیل‌های متفاوتی دارد: بواسیر، شقاق، آبسه، دیورتیکول، بیماری التهابی روده، پولیپ و گاهی سرطان. این مقاله می‌گوید چه چیزی را می‌توان فرض کرد و چه چیزی را باید دید و چه وقت بدون معطلی اقدام کرد.

خون دیدن روی دستمال توالت یا در توالت‌فرنگی ترسناک است. بیشتر مردم بلافاصله با خودشان می‌گویند «حتماً بواسیر است» و گاهی همین فکر باعث می‌شود ماه‌ها پیگیری نکنند. جواب کوتاه این است: بواسیر شایع‌ترین علت است، ولی تنها علت نیست. و نمی‌شود از روی خود خون فهمید کدام یک است.

چه چیزهایی می‌توانند خون بیاورند؟

بواسیر داخلی: خون روشن، معمولاً بدون درد، هنگام یا بعد از اجابت مزاج. ASCRS می‌گوید ممکن است حتی زیاد باشد.
شقاق (ترک مقعد): درد تیز هنگام دفع و خون روشن روی دستمال یا مدفوع (NHS و ASCRS). ASCRS می‌گوید شقاق و بواسیر اغلب با هم اشتباه می‌شوند.
دیورتیکول و دیورتیکولیت: خون کم یا زیاد با مدفوع، و گاهی درد پایین شکم. ASCRS خونریزی شدید دیورتیکولی را هم می‌شناسد.
بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو، کرون): اسهال خونی، گرفتگی، تب، کاهش وزن (ASCRS).
پولیپ: بیشتر پولیپ‌ها نشانه‌ای ندارند، ولی بزرگ‌ترها می‌توانند خون، مخاط یا تغییر عادت روده بدهند (ASCRS).
سرطان کولون یا رکتوم: ASCRS می‌گوید ممکن است نشانهٔ سرطان رکتوم هم خون در مدفوع باشد و اغلب با بواسیر اشتباه گرفته می‌شود.
آبسه و فیستول: بیشتر با درد و ترشح، ولی گاهی خون هم دارند.

رنگ خون چه می‌گوید؟

رنگ سرنخ است، نه تشخیص. ASCRS برای بواسیر داخلی خون روشن را شایع می‌داند، ولی همین منبع خون «قرمز روشن یا خیلی تیره» را در فهرست نشانه‌های سرطان کولون هم می‌آورد. NHS هم می‌گوید خون در مدفوع ممکن است «قرمز یا سیاه» دیده شود و اگر مدفوع سیاه یا قرمز تیره است یا اسهال خونی دارید، باید نوبت فوری بگیرید. یعنی از روی رنگ نمی‌شود با اطمینان گفت منبع کجاست.

چرا نباید فقط حدس زد؟

ASCRS می‌گوید برای بواسیر باید بیماری‌های جدی‌تر مثل سرطان رد شوند و در صورت خونریزی پزشک «ممکن است بخواهد بالاتر را هم ببیند». برای این کار سیگموئیدوسکوپی (حدود نصف کولون) یا کولونوسکوپی (معمولاً همهٔ کولون) استفاده می‌شود. ASCRS دربارهٔ شقاق هم می‌گوید باعث سرطان کولون نمی‌شود، ولی نشانه‌های ماندگار هنوز نیاز به ارزیابی دارند و ممکن است کولونوسکوپی لازم باشد.

NHS دربارهٔ سرطان روده می‌گوید نشانه‌ها (تغییر عادت روده، خون در مدفوع، میل مداوم به دفع، درد یا نفخ شکم، توده، کاهش وزن، کم‌خونی و خستگی) بسیار شایع‌اند و علت‌های دیگر دارند و داشتنشان قطعاً به معنی سرطان نیست، ولی باید دیده شوند.

چه کسی بیشتر باید زود برود؟

بررسی را عقب نیندازید اگر:

خونریزی تازه است یا تکرار می‌شود، به‌خصوص بدون درد
با تغییر عادت روده، باریک شدن مدفوع، کاهش وزن بی‌دلیل یا خستگی و کم‌خونی همراه است
در خانواده سرطان روده یا پولیپ بوده، یا خودتان بیماری التهابی روده دارید
درمان‌های ساده بواسیر یا شقاق بعد از حدود یک هفته جواب نداده (NIDDK برای بواسیر یک هفته را مرز می‌داند؛ NHS برای شقاق ۷ روز)

وقتی اورژانسی است

خونریزی بی‌وقفه، مقدار زیاد خون یا لخته‌های بزرگ (NHS: ۹۹۹ یا اورژانس؛ در ایران ۱۱۵)
خونریزی همراه ضعف، سرگیجه، رنگ‌پریدگی یا غش
درد شدید شکم با تب
درد شدید مقعد با تب

برای فهرست کامل «کی فوری تماس بگیرم؟» را ببینید.

ویزیت چطور است؟

معاینه معمولاً شامل گفت‌وگو، نگاه کردن به ناحیه و در بیشتر موارد معاینهٔ انگشتی است؛ ASCRS آن را برای تغییر عادت روده یا خونریزی نام می‌برد. گاهی کولونوسکوپی لازم می‌شود. راهنمای «ویزیت و معاینهٔ اول» را بخوانید تا بدانید چه انتظاری داشته باشید.

جمع‌بندی ساده

خون در مدفوع علت‌های متفاوتی دارد و بیشتر آن‌ها قابل درمان‌اند.
بواسیر شایع است ولی نباید بدون معاینه فرض شود.
اگر خونریزی تازه یا تکرارشونده است، همراه نشانهٔ دیگر است، یا سابقهٔ خانوادگی دارید، وقت بگیرید.
خونریزی شدید یا بند نیامدن یعنی اورژانس.

این مقاله جای معاینه نیست؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.