راهنمای بیمار

نگران بودن عادی است

بسیاری از بیماران مشکل مقعد و روده را ماه‌ها یا سال‌ها پنهان می‌کنند، چون صحبت کردن یا معاینه شدن سخت است. این احساس رایج است و پزشک این شرایط را هر روز می‌بیند. هدف ویزیت اول این است که بفهمیم مشکل چیست، نه اینکه شما را شرمنده کنیم. هر مرحله را می‌توانید بپرسید و هر زمان خواستید بگویید «لطفاً صبر کنید» یا «متوقف شوید».

پیش از ویزیت

برای بهتر شدن گفت‌وگو این‌ها را آماده کنید:

• نشانه‌ها را بنویسید: از کی شروع شده، چه چیزی بدتر یا بهتر می‌کند، خون هست یا نه و رنگش چطور است، درد دارید یا نه، تغییر عادت روده، کاهش وزن، تب
• فهرست همهٔ داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی، به‌خصوص رقیق‌کنندهٔ خون و مسکن‌ها
• سابقهٔ بیماری‌ها و عمل‌های قبلی، و اینکه کسی در خانواده سرطان روده، پولیپ یا بیماری التهابی روده داشته یا نه
• گزارش آزمایش، کولونوسکوپی، پاتولوژی یا سی‌تی و MRI قبلی، اگر دارید
• اگر راحت‌تر هستید، کسی را همراه بیاورید

در اتاق معاینه چه می‌گذرد؟

ASCRS می‌نویسد ارزیابی مشکلات مقعد با یک شرح حال دقیق و معاینه شروع می‌شود. معمولاً این مراحل را در بر می‌گیرد، اما جراح هر بار با توجه به نشانهٔ شما تصمیم می‌گیرد:

1. گفت‌وگو. اول می‌پرسند چه شده، از کی، چه درمانی کرده‌اید و سابقهٔ شما و خانواده چیست. پرسش‌ها ممکن است دربارهٔ عادت توالت یا مسائل خصوصی باشد؛ پاسخ صادقانه کمک می‌کند.
2. دیدن ناحیه. نگاه کردن به پوست اطراف مقعد برای بواسیر، شقاق، دهانهٔ فیستول یا توده.
3. معاینهٔ انگشتی (لمس رکتوم). پزشک با دستکش و ژل لغزنده یک انگشت را وارد مقعد می‌کند تا عضله، توده یا حساسیت را بسنجد. ASCRS این را بخشی از معاینه ذکر می‌کند، به‌ویژه وقتی تغییر عادت روده یا خونریزی هست.
4. آنوسکوپی یا پروکتوسکوپی. گاهی لولهٔ کوتاه و باریکی برای دیدن داخل مقعد و رکتوم گذاشته می‌شود. NHS هم پروکتوسکوپی را برای فیستول نام می‌برد.

اگر درد شدید است، ممکن است معاینه کامل در همان نوبت ممکن نباشد. NHS می‌گوید اگر پزشک تشخیص را نمی‌داند یا معاینه خیلی دردناک است، ممکن است معاینه زیر بیهوشی توصیه شود. پزشک این را با شما در میان می‌گذارد.

راحت‌تر شدن معاینه

• هر مرحله را از پزشک بخواهید پیش از انجام توضیح دهد.
• اگر درد دارید همان لحظه بگویید.
• می‌توانید بپرسید آیا همراه یا پرستار حاضر باشد.
• از شما خواسته می‌شود لباس را به شکلی برای معاینه کنار بگذارید؛ می‌توانید بپرسید پوشش مناسب وجود دارد یا نه.

بعد از معاینه

پزشک ممکن است یکی از این‌ها را پیشنهاد کند:

• درمان ساده و تغییر عادت (فیبر، آب، نشیمن‌گاه گرم، دارو)
• آزمایش یا تصویربرداری
• کولونوسکوپی: ASCRS می‌گوید برای خونریزی، تغییر عادت روده، کم‌خونی یا سابقهٔ پولیپ ممکن است توصیه شود. NHS می‌گوید دیدن همهٔ روده بزرگ با یک لولهٔ انعطاف‌پذیر و دوربین است و بیشتر وقت‌ها چیز نگران‌کننده‌ای پیدا نمی‌شود. مقالهٔ «کولونوسکوپی غربالگری را کی شروع کنم؟» و راهنمای «آمادگی روده» را ببینید.
• پیگیری یا عمل، اگر بیماری نیاز داشته باشد

بپرسید: تشخیص احتمالی چیست؟ اگر چیزی نکنم چه می‌شود؟ گزینه‌ها چه هستند؟ هزینه و زمان چقدر است؟ بعد از رفتن از مطب نشانه‌های هشدار کدام‌اند؟

چه چیزی را نباید منتظر ماند؟

اگر این‌ها را دارید به ویزیت معمولی تکیه نکنید و در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» ببینید: خونریزی شدید، درد شکم شدید با تب، استفراغ با بند آمدن گاز و مدفوع، تب با درد ضربان‌دار کنار مقعد.

برنامهٔ درمان هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.

چرا آمادگی مهم است؟

کولونوسکوپی وقتی دقیق است که دیوارهٔ روده با مدفوع پوشیده نباشد. ASCRS می‌گوید کامل انجام دادن پاکسازی طبق دستور مهم‌ترین بخش آمادگی است. NHS هم هشدار می‌دهد اگر دستور را دقیق رعایت نکنید، ممکن است آزمایش انجام نشود یا نیاز به تکرار باشد.

قاعدهٔ اول: دستور مرکز خودتان

روش و محصول آمادگی از مرکزی به مرکز دیگر فرق می‌کند. اینجا فقط الگوی کلی منابع آمده است. اگر دستور نوشتهٔ مرکز شما فرق دارد، آن دستور را اجرا کنید.

چند روز قبل

• داروها: فهرست همهٔ داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌ها را به پزشک بدهید (NIDDK). اینکه کدام را قطع کنید فقط پزشک تعیین می‌کند؛ رقیق‌کنندهٔ خون یا داروی دیابت را خودسرانه قطع یا مصرف نکنید.
• غذا: NIDDK می‌گوید ممکن است لازم باشد چند روز از غذاهای پرفیبر مثل غلات کامل، سبزی خام، حبوبات، مغزها و دانه‌ها پرهیز کنید.
• رژیم مایعات صاف: ممکن است یک روز یا بیشتر لازم باشد. مایعات صاف یعنی چیزهایی که از آن‌ها بتوان رد شد دید: آب، آب‌گوشت صاف، چای یا قهوهٔ ساده بدون شیر، آب‌میوهٔ بدون تفاله مثل سیب. آب‌میوهٔ کدر مثل پرتقال یا آناناس مناسب نیست. NIDDK می‌گوید ممکن است پزشک مایعات یا ژلهٔ قرمز و بنفش را هم نهی کند.
• همراه: کسی را برای بردن شما به خانه هماهنگ کنید؛ آرام‌بخش تا مدتی قضاوت و هماهنگی را مختل می‌کند.

روز قبل و صبح روز آزمایش

• پاکسازی با ملین‌های خوراکی (قرص، مایع یا پودر) انجام می‌شود. NIDDK توضیح می‌دهد معمولاً مقدار زیادی مایع ملین در یک بازه، اغلب شب قبل و صبح همان روز نوشیده می‌شود. گاهی تنقیه هم تجویز می‌شود.
• NHS می‌گوید ممکن است چند ساعت بعد از اولین دوز اسهال شروع شود؛ نزدیک توالت بمانید.
• NHS می‌گوید باید طبق دستور بدانید چه ساعتی خوردن و آشامیدن را متوقف کنید.
• ملین را کامل تمام کنید. اگر عارضه‌ای (استفراغ، درد شدید، سرگیجه) مانع تمام کردن شد، NIDDK می‌گوید با مرکز تماس بگیرید.

نکته‌هایی برای راحت‌تر شدن

• نزدیک توالت بمانید و لباس راحت بپوشید.
• اطراف مقعد اگر سوخت یا حساس شد، بعد از هر بار شستن با دستمال نرم یا آب خشک کنید و از پزشک دربارهٔ کرم مناسب بپرسید.
• اگر باردار هستید یا بیماری قلبی، کلیوی یا دیابت دارید، از پزشک بپرسید آمادگی برای شما چه تفاوتی دارد. (NHS می‌گوید باردار بودن را بگویید.)

روز آزمایش

• لیست داروها و دستورهای مرکز را همراه ببرید.
• NHS می‌گوید آزمایش حدود ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد ولی ممکن است در کل حدود ۲ ساعت در مرکز باشید؛ ASCRS می‌گوید معمولاً کمتر از یک ساعت.
• بیشتر بیماران آرام‌بخش وریدی می‌گیرند و ممکن است چیزی از یاد نیاورند. NHS می‌گوید ممکن است ناراحت‌کننده باشد ولی نباید دردناک باشد؛ اگر دردی دارید همان لحظه بگویید.

بعد از آزمایش

• ممکن است چند ساعت نفخ یا گرفتگی داشته باشید که با خروج گاز کم می‌شود (NHS: ۲ تا ۳ ساعت).
• خونریزی خفیف تا چند روز اگر نمونه برداشته یا پولیپ برداشته شده، شایع است.
• بعد از آرام‌بخش ۲۴ ساعت رانندگی نکنید.
• برای مصرف دوباره داروها از پزشک بپرسید.

نتیجه: پولیپ یا بافت نمونه به آزمایشگاه می‌رود و جواب ممکن است چند روز یا بیشتر طول بکشد (NIDDK، NHS).

کولونوسکوپی چقدر خطر دارد؟

عوارض در کمتر از ۱٪ بیماران رخ می‌دهد (ASCRS). شایع‌ترین‌ها خونریزی و سوراخ شدن روده‌اند؛ در یک مطالعهٔ غربالگری سوراخ شدن حدود ۳ در ۱۰٬۰۰۰ و خونریزی حدود ۱۵ در ۱۰٬۰۰۰ بوده (NIDDK). خونریزی دیررس تا دو هفته بعد هم ممکن است.

چه زمانی تماس بگیرید؟

بعد از کولونوسکوپی اگر تب یا لرز دارید، دردی شدید در شکم دارید، خونریزی از مقعد بند نمی‌آید یا بیشتر می‌شود، استفراغ مداوم دارید، سرگیجه یا ضعف دارید، فوراً با مرکز یا ۱۱۵ تماس بگیرید. NHS خونریزی شدید یا بدتر شونده، درد قفسهٔ سینه، درد شدید و بدتر شونده شکم و استفراغ مداوم را اورژانس می‌داند.

برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.

پیش از هر چیز

آمادگی برای عمل بیشتر دستور تیم درمان شماست. این صفحه فقط کمک می‌کند سؤال‌های درست را بپرسید و بدانید چه چیزهایی اهمیت دارند. هر بیمارستان برنامهٔ خودش را دارد.

سؤال‌هایی که از جراح بپرسید

ASCRS توصیه می‌کند دربارهٔ مدت بستری، محدودیت فعالیت، کمک در خانه، زمان برگشت به کار و کنترل درد از جراح بپرسید. این فهرست را با سؤال‌های خودتان کامل کنید:

• چرا برای من این عمل پیشنهاد شده؟ گزینهٔ دیگری هست؟ اگر عمل نکنم چه می‌شود؟
• عمل به‌صورت لاپاراسکوپی ممکن است یا باز؟ احتمال باز شدن حین عمل چقدر است؟
• ممکن است کیسه (استوما) لازم شود؟ موقت یا دائمی؟
• چند روز در بیمارستان می‌مانم؟
• چه محدودیت فعالیتی دارم؟ چه کمکی در خانه لازم دارم؟ کی به کار برمی‌گردم؟
• درد چطور کنترل می‌شود؟
• خطرهای عمل در مورد من چیست؟

سؤال‌ها را بنویسید و همراه ببرید. می‌توانید کسی را برای شنیدن توضیحات همراه بیاورید.

بررسی‌های پیش از عمل

ممکن است آزمایش خون، نوار قلب، ویزیت بیهوشی، سی‌تی یا کولونوسکوپی قبلی لازم باشد. ASCRS بررسی خون (از جمله شمارش خون و CEA در سرطان) و سی‌تی را نام می‌برد.

• فهرست داروها: همهٔ داروها و مکمل‌ها را به جراح و پزشک بیهوشی بدهید. اینکه کدام باید قطع یا ادامه یابد را فقط آن‌ها تعیین می‌کنند؛ رقیق‌کنندهٔ خون و داروهای دیابت را خودسرانه تغییر ندهید.
• حساسیت و بیماری‌های دیگر (دیابت، قلب، کلیه، ریه) را بگویید.

چیزهایی که روی بهبودی اثر دارند

ASCRS می‌گوید سیگار، مصرف کورتون و دیابت می‌توانند التیام محل اتصال روده را بدتر کنند و خطر نشت را بالا ببرند. اگر سیگار می‌کشید، بپرسید چطور می‌توان پیش از عمل آن را کم یا قطع کرد. اگر دیابت دارید، کنترل قند را با پزشک مرور کنید. این‌ها بدون سرزنش است؛ فقط برای ایمنی خودتان.

ناشتا بودن و نوشیدنی پیش از عمل

دستور ناشتا را دقیق رعایت کنید. در برنامهٔ ERAS که بسیاری از بیمارستان‌ها دارند، ASCRS می‌گوید ممکن است حدود ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه پیش از عمل یک نوشیدنی پرکربوهیدرات بدهند. این بسته به بیمارستان است، پس دستور خودشان را اجرا کنید و خودسرانه چیزی نخورید.

آمادگی روده

برای بعضی عمل‌های روده آمادگی (ملین) لازم است و برای بعضی خیر. پزشک تصمیم می‌گیرد. اگر لازم باشد دستور نوشتهٔ او را اجرا کنید. اطلاعات کلی در راهنمای «آمادگی روده» آمده، ولی آن بیشتر برای کولونوسکوپی است.

اگر احتمال استوما هست

ASCRS می‌گوید محل استوما پیش از عمل روی شکم علامت‌گذاری می‌شود، روی سطحی صاف، با بررسی در حالت نشسته، ایستاده و خوابیده، و دور از چین‌ها، اسکار و کمربند. پرستار تخصصی استومی (WOC) آموزش می‌دهد. در مقالهٔ «بعد از عمل روده کیسه لازم دارم؟» توضیح بیشتر آمده است.

جلوگیری از لخته

NHS می‌گوید بعد از عمل خطر لختهٔ خون بیشتر است. تیم درمان ممکن است داروی پیشگیری یا جوراب فشاری بدهد و گاهی ادامهٔ آن بعد از ترخیص هم لازم است. ASCRS هم راه رفتن زود و تزریق رقیق‌کننده را ذکر می‌کند. نشانه‌های لخته در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» آمده است.

خانه را آماده کنید

• کسی که تا چند روز بعد از ترخیص همراهتان باشد
• لباس گشاد و راحت که روی زخم فشار نیاورد
• غذا و مایعات آماده (به راهنمای «غذا بعد از عمل» نگاه کنید)
• دارو و مسکن‌های توصیه‌شده، دماسنج
• پدی یا بالشتک نرم برای نشستن اگر عمل ناحیهٔ مقعد بوده
• زمان استراحت از کار: ASCRS عدد ثابت نمی‌دهد و NHS برای یک نوع عمل با ایلئوستومی ۶ تا ۸ هفته تا بهبودی و ۳ ماه پرهیز از بلند کردن بار سنگین را آورده؛ این فقط مثال است و زمان شما را جراح تعیین می‌کند

شب قبل و روز عمل

• دستور ناشتا و داروهای صبح را دقیق اجرا کنید.
• مدارک، فهرست دارو و گزارش‌های قبلی را همراه ببرید و دستور بیمارستان دربارهٔ وسایل شخصی را اجرا کنید.
• اگر تب، سرفه یا سرماخوردگی یا هر تغییر تازه در سلامت پیدا کردید، پیش از عمل خبر بدهید.

برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.

یادداشت

دستور جراح و پرستار شما بر این صفحه مقدم است. روش عمل و نوع پانسمان فرق می‌کند. این صفحه الگوهایی را می‌گوید که در منابع عمومی آمده است.

نشیمن‌گاه گرم (حمام نشسته)

بعد از عمل ناحیهٔ مقعد، نشستن در آب گرم کم‌عمق درد و گرفتگی عضله را کم می‌کند و تمیز کردن را آسان‌تر می‌کند.

• ASCRS برای بعد از عمل بواسیر ۲ تا ۳ بار در روز، هر بار ۱۰ تا ۱۵ دقیقه آب گرم را پیشنهاد می‌کند. برای شقاق ۱۰ تا ۲۰ دقیقه چند بار در روز، به‌ویژه بعد از اجابت مزاج.
• NHS برای شقاق حمام گرم کم‌عمق بعد از اجابت مزاج را می‌نویسد.
• بعد از حمام ناحیه را با ضربهٔ ملایم خشک کنید، نه مالیدن.
• مدت و تعداد را جراح خودتان تعیین می‌کند.

نگه داشتن زخم تمیز و خشک

• زخم بسته (بخیه): تمیز، خشک و بدون مو نگه دارید (ASCRS برای پیلونیدال). بخیه‌ها بعد از حدود ۱۰ روز در یک روش کشیده می‌شوند (NHS).
• زخم باز: برای سینوس پیلونیدال یا فیستول، زخم از ته خوب می‌شود. ASCRS می‌گوید پانسمان یا پک به خروج ترشحات کمک می‌کند. NHS می‌گوید ممکن است پانسمان روزانه لازم باشد. آموزش تعویض را پرستار یا جراح می‌دهد.
• ترشح خفیف در روزهای اول می‌تواند عادی باشد؛ اگر بیشتر یا بدبو شد یا قرمزی گسترش یافت، خبر بدهید.
• لباس زیر نخی گشاد بپوشید (NHS).
• از دست زدن به زخم با دست آلوده بپرهیزید.

اجابت مزاج بعد از عمل

یبوست و زور زدن به زخم فشار می‌آورد.

• فیبر، مایعات و در صورت نیاز ملین طبق دستور. ASCRS برای بعد از بواسیر مدفوع در ۴۸ ساعت اول را توصیه می‌کند.
• مسکن‌های مخدر یبوست می‌آورند؛ ASCRS برای شقاق و فیستول از آن‌ها پرهیز یا احتیاط می‌گوید.
• نیاز را نادیده نگیرید و زیاد روی توالت نمانید.

درد و دارو

• درد بعد از عمل مقعد طبیعی است ولی با دارو قابل کنترل است. ASCRS می‌گوید ترکیب مسکن مخدر و غیرمخدر با هدف محدود کردن مواد مخدر معمولاً به کار می‌رود.
• دارو را طبق دستور مصرف کنید. اگر درد بعد از چند روز کم نمی‌شود، بدتر می‌شود یا با تب همراه است، خبر بدهید.

ادرار

بعد از عمل مقعد بعضی نمی‌توانند ادرار کنند. ASCRS می‌گوید می‌توانید در حمام نشسته ادرار کنید؛ اگر نشد با جراح تماس بگیرید یا برای سوند به اورژانس بروید، چون تأخیر ممکن است به مثانه آسیب دائمی بزند.

فعالیت

• راه رفتن سبک از روزهای اول توصیه می‌شود و کمک می‌کند. ASCRS بعد از عمل کولون راه رفتن سبک بعد از ترخیص را توصیه می‌کند.
• بار سنگین: ASCRS می‌گوید بعد از عمل شکم ممکن است برای کاهش خطر فتق محدود شود. NHS برای بهبودی بعد از یک عمل با ایلئوستومی ۶ تا ۸ هفته و پرهیز از فعالیت سنگین و بلند کردن بار تا ۳ ماه را می‌نویسد. این فقط مثال است.
• بعد از پیلونیدال: NHS می‌گوید حدود یک هفته از ورزش شدید و بلند کردن بار سنگین خودداری کنید، دوچرخه‌سواری ۶ تا ۸ هفته ممنوع باشد، و شنا تا کامل بهبود نیافتن زخم نه. بیشتر بیماران ظرف حدود ۲ هفته سر کار برمی‌گردند.
• بعد از بواسیر: ASCRS می‌گوید بازگشت کامل فعالیت تا ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد.
• بعد از شقاق: بیشتر بیماران ظرف چند روز به کار برمی‌گردند (ASCRS).
• رانندگی: NHS برای بهبودی بعد از ایلئوستومی دست‌کم حدود ۶ هفته را ذکر می‌کند. زمان خودتان را از جراح بپرسید.

زمان‌ها بازهٔ کلی‌اند، نه قول.

استوما

اگر استوما دارید، پرستار تخصصی استومی آموزش مراقبت از پوست و تعویض کیسه را می‌دهد. طبق ASCRS پوست اطراف را در هر تعویض ببینید و برای قرمزی، تورم یا خارش خبر بدهید، و کیسه معمولاً ۲ تا ۳ بار در هفته عوض می‌شود. در مقالهٔ «بعد از عمل روده کیسه لازم دارم؟» بیشتر آمده است.

چه زمانی خبر بدهید؟

• تب ۳۸ درجه یا بالاتر یا لرز
• قرمزی، گرمی، ورم یا ترشح چرکی یا بدبو، باز شدن لبهٔ زخم
• درد شکم یا زخم که بدتر می‌شود
• استفراغ مداوم، نفخ شکم یا نتوانستن دفع گاز و مدفوع
• نتوانستن ادرار کردن
• درد و ورم تازه در ساق پا
• خونریزی بیشتر از انتظار

درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی یا خونریزی شدید: ۱۱۵. فهرست کامل در راهنمای «کی فوری تماس بگیرم؟» است.

برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.

اصل کلی

بعد از عمل روده، خوردن و نوشیدن زود و تدریجی معمولاً کمک می‌کند. ولی رژیم دقیق شما به نوع عمل، وجود استوما و حال عمومی بستگی دارد. دستور جراح و متخصص تغذیه مقدم است.

در بیمارستان

طبق ASCRS در برنامه‌های «بهبودی تسریع‌شده» (ERAS):

• بیماران را تشویق می‌کنند زود از تخت پایین بیایند و راه بروند
• غذا خوردن زود شروع می‌شود و با تحمل بیمار به غذای معمولی می‌رسند
• مسکن ترکیبی داده می‌شود؛ ASCRS یادآوری می‌کند مسکن‌های مخدر بازگشت حرکت روده را کند می‌کنند

بیمارستان شما ممکن است برنامهٔ دیگری داشته باشد. پرستار می‌گوید چه ساعتی چه چیزی بخورید.

بعد از ترخیص: غذای معمولی

ASCRS برای عمل کولون می‌گوید بیماران عموماً می‌توانند رژیم معمولی را با مایعات کافی ادامه دهند. در عمل‌هایی که استوما ساخته می‌شود، NHS برای ایلئوستومی حدود ۶ هفته رژیم کم‌فیبر را ذکر می‌کند تا روده خوب شود، و بعد غذاها یکی‌یکی برگردانده می‌شوند تا ببینید کدام اذیت می‌کند. اگر جراح یا پرستار رژیم دیگری گفته آن را دنبال کنید.

نکته‌های روزمره

• کم‌کم و چند وعدهٔ کوچک بخورید.
• خوب بجوید؛ NHS و ASCRS برای ایلئوستومی خوب جویدن را برای کم کردن خطر انسداد می‌گویند.
• مایعات کافی بنوشید.
• غذاهای خیلی چرب، شیرین یا شور ممکن است برای بعضی بیماران اسهال را بیشتر کنند (برای استوما، ASCRS).

فیبر، آب و پیشگیری از یبوست

بعد از عمل مقعد، پرهیز از زور زدن مهم است.

• ASCRS برای یبوست: فیبر ۲۵ تا ۳۵ گرم در روز و حدود ۶ تا ۸ لیوان آب (۱٫۵ تا ۲ لیتر)، حدود ۳۰ دقیقه راه رفتن.
• برای بعد از بواسیر، ASCRS فیبر و مکمل فیبر، مایعات و در صورت نیاز ملین را می‌گوید و دفع مدفوع در ۴۸ ساعت اول را توصیه می‌کند.
• مسکن‌های مخدر یبوست می‌آورند؛ اگر تجویز شده بپرسید ملین هم لازم است یا نه.
• فیبر را آرام و تدریجی زیاد کنید تا نفخ نکنید. بعد از عمل روده اگر پزشک رژیم کم‌فیبر داده، تا وقتی اجازه نداده، فیبر را زیاد نکنید.

اگر دیورتیکولیت داشته‌اید

NHS می‌گوید غذای خاصی که باید حذف شود وجود ندارد و رژیم متعادل با غلات کامل، میوه و سبزی توصیه می‌شود. ASCRS می‌گوید توصیهٔ قدیمی پرهیز از مغزها، دانه‌ها و پاپ‌کورن در مطالعات تازه تأیید نشده است. در حملهٔ حاد، رژیم مایعات یا کم‌فیبر موقت را پزشک می‌گوید.

اگر استوما دارید

طبق ASCRS:

• بسیاری از بیماران رژیم معمولی دارند و بعضی غذاها را برای کنترل حجم و غلظت تنظیم می‌کنند.
• خروجی ایلئوستومی معمولاً حدود ۵۰۰ میلی‌لیتر در روز است و می‌تواند به ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ هم برسد. خروجی کولوستومی حدود ۵۰۰ و در بازهٔ ۲۰۰ تا ۷۰۰.
• غذاهای پرفیبر و سفت که ممکن است باعث انسداد شوند را محدود کنید و کم‌کم امتحان کنید.
• خروجی زیاد و آبکی خطر کم‌آبی دارد؛ نشانه‌ها: خشکی دهان، ادرار تیره و کم، تهوع، ضعف، گرفتگی عضله. ناگهان کم شدن خروجی همراه درد شکم ممکن است انسداد یا یبوست باشد و باید خبر دهید.

اگر اشتها ندارید

بعد از عمل بزرگ اشتها ممکن است کم باشد. وعده‌های کوچک و پرکالری‌تر و مایعات در طول روز کمک می‌کنند. اگر نمی‌توانید مایعات بخورید یا استفراغ می‌کنید، خبر بدهید. اگر وزن کم شده، به پزشک بگویید.

چه زمانی خبر بدهید؟

• تهوع یا استفراغ مداوم، یا نتوانستن خوردن و آشامیدن
• نفخ شکم و نبود گاز و مدفوع
• درد شکم که بدتر می‌شود
• نشانه‌های کم‌آبی (دهان خشک، ادرار کم و تیره، سرگیجه)
• تب

برنامهٔ هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.

پیش از هر چیز

این فهرست جای راهنمایی تیم درمان شما را نمی‌گیرد. شماره‌ای که پزشک برای ساعت‌های خارج از مطب داده را روی گوشی و یک کاغذ بنویسید. اگر نگران بودید، تماس بگیرید؛ مزاحم نیستید. اگر مطمئن نیستید نشانه‌ای خطرناک است یا نه، تماس بگیرید.

فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به اورژانس بروید

اگر یکی از این حالت‌ها را دارید، معطل نکنید. خودتان رانندگی نکنید؛ از کسی بخواهید شما را ببرد یا آمبولانس خبر کنید. داروهایی که مصرف می‌کنید را همراه ببرید.

خونریزی

• خونریزی شدید از مقعد، خونریزی که بند نمی‌آید، خون زیاد یا لخته‌های بزرگ. NHS خونریزی بی‌وقفه یا حجم زیاد خون یا لخته را موارد اورژانس می‌داند.
• خونریزی همراه سرگیجه، ضعف، رنگ‌پریدگی یا غش.

شکم

• درد شدید شکم با تب، به‌خصوص اگر شکم سفت یا خیلی حساس است
• استفراغ همراه با بند آمدن گاز و مدفوع و شکم متورم، که ممکن است انسداد روده باشد. NHS درد شدید شکم با استفراغ، شکم متورم یا ناتوانی در دفع مدفوع یا گاز را اورژانس می‌داند.
• نشانه‌های عفونت شدید (سپسیس): گیجی، پوست رنگ‌پریده یا لکه‌دار، تب خیلی بالا یا دمای خیلی پایین، تنفس سریع یا سخت

مقعد

• تب با درد ضربان‌دار کنار مقعد، قرمزی و تورم؛ ممکن است آبسه باشد. ASCRS می‌گوید در درد مقعد با تب باید نوبت زودتر گرفت. اگر لرز، حال بد یا تب بالا هم دارید، اورژانس.
• درد خیلی شدید مقعد که تحمل نمی‌شود، به‌ویژه با خونریزی (NHS برای بواسیر: درد شدید یعنی اورژانس)

بعد از عمل

• درد قفسهٔ سینه یا درد بالای کمر، تنگی نفس ناگهانی، تپش قلب خیلی تند، غش یا سرفهٔ خونی. این‌ها ممکن است نشانهٔ لخته‌ای باشد که به ریه رفته (آمبولی ریه). NHS می‌گوید آمبولی ریه می‌تواند خطرناک باشد و درمان فوری می‌خواهد.
• ورم و درد ساق همراه با تنگی نفس یا درد سینه
• خونریزی زیاد از زخم یا مقعد که با فشار بند نمی‌آید
• گیجی، ضعف ناگهانی یک طرف بدن یا اختلال گفتار

همان روز با پزشک یا مرکز درمان تماس بگیرید

نشانه‌های عفونت

• تب ۳۸ درجه یا بالاتر، لرز یا حال بد
• قرمزی، گرمی، ورم زیادشونده یا چرک از زخم، یا باز شدن لبهٔ زخم
• ترشح بدبو
• چرک از بواسیر یا تب همراه آن (NHS)

عفونتی که زود دیده شود راحت‌تر درمان می‌شود.

درد شکم

• درد شکم که بعد از عمل بدتر می‌شود یا بعد از چند روز بهتر نمی‌شود. ASCRS می‌گوید عوارضی مثل نشت محل اتصال روده، آبسه و عفونت بعد از عمل ممکن است.
• تهوع و استفراغ مداوم، یا نتوانستن خوردن و آشامیدن
• نفخ شکم یا نبود گاز و مدفوع

نتوانستن ادرار کردن

بعد از عمل مقعد (و گاهی دیگر عمل‌ها) ممکن است ادرار بند بیاید. ASCRS توصیه می‌کند در حمام نشسته امتحان کنید و اگر نشد با جراح تماس بگیرید یا برای سوند به اورژانس بروید، چون تأخیر می‌تواند به مثانه آسیب دائمی بزند.

لختهٔ خون در پا

در هفته‌های بعد از عمل، خطر لخته بیشتر است. NHS می‌گوید لخته ممکن است هفته‌ها بعد رخ دهد. اگر در یک پا این‌ها را دیدید:

• درد ضربان‌دار یا گرفتگی‌مانند در ساق یا ران
• ورم تازه یا بدتر شونده در یک پا
• پوست قرمز، آبی یا تیره و حساس با لمس
• گرمی ساق

همان روز با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس بروید. اگر همراه با تنگی نفس یا درد سینه بود، به بخش «فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید» بروید.

مقعد و روده در حالت‌های بدون عمل

• خونریزی از مقعد بدون درد. NHS می‌گوید در فرد با بواسیر، خونریزی بی‌درد باید زود دیده شود. هر خونریزی تازه را بدون معاینه بواسیر ندانید.
• مدفوع سیاه یا قرمز تیره، یا اسهال خونی (NHS: زود نوبت بگیرید)
• کاهش وزن بی‌دلیل، تغییر ماندگار عادت روده، باریک شدن مدفوع، کم‌خونی یا خستگی (نشانه‌های هشدار سرطان روده در NHS و ASCRS)
• توده‌ای دردناک بالای شیار باسن که ترشح یا خون دارد (NHS برای پیلونیدال)

بعد از کولونوسکوپی

NHS و NIDDK می‌گویند خونریزی که بند نمی‌آید، درد شدید شکم، تب، سرگیجه یا ضعف بعد از کولونوسکوپی نیاز به تماس فوری دارد. خونریزی دیررس تا دو هفته بعد ممکن است.

اگر استوما دارید

ASCRS می‌گوید این‌ها را به جراح یا پرستار استومی خبر بدهید:

• کم‌آبی: خشکی دهان، ادرار تیره و کم، تهوع، ضعف، گرفتگی عضله، خروجی خیلی زیاد و آبکی
• ناگهان کم شدن خروجی همراه درد شکم یا گرفتگی (احتمال انسداد)
• قرمزی، زخم یا تورم پوست اطراف استوما
• بیرون‌زدگی بیشتر روده از استوما یا برآمدگی کنار آن

چند توصیه

• هر روز زخم‌ها و ساق‌ها را نگاه کنید و دما را وقتی حال خوبی ندارید اندازه بگیرید.
• ورزش سبک و راه رفتن طبق دستور خطر لخته را کم می‌کند (NHS).
• داروهای رقیق‌کننده را فقط طبق دستور مصرف کنید.
• قبل از خانه رفتن بپرسید: در چه حالتی با چه شماره‌ای تماس بگیرم؟ در ساعت غیراداری با که؟ کدام حالت‌ها مستقیم اورژانس‌اند؟

اگر مطمئن نیستید

تماس بگیرید. پزشک یا پرستار ترجیح می‌دهد یک بار بیهوده خبر بشود تا اینکه نشانهٔ جدی دیر گزارش شود.