سینوس پیلونیدال (کیست مویی)
سینوس پیلونیدال مجرای کوچکی در شیار بالای باسن، نزدیک دنبالچه است که گاهی عفونی می‌شود. این صفحه می‌گوید چه نشانه‌هایی دارد، همه به عمل نمی‌رسند، و روش‌های درمان و مراقبت بعد از آن کدام‌اند.
سینوس پیلونیدال چیست؟
سینوس پیلونیدال سوراخ یا مجرای کوچکی زیر پوست در شیار بین دو باسن، نزدیک دنبالچه است. خیلی‌ها تا وقتی عفونی نشده متوجهش نمی‌شوند. ASCRS آن را بیماری مزمن پوست در این ناحیه می‌نامد و می‌گوید در مردان شایع‌تر است، معمولاً بین بلوغ و ۴۰ سالگی، و اضافه‌وزن و موی ضخیم و سفت خطر را بالا می‌برد.
نشانه‌ها
- یک فرورفتگی یا گودی کوچک (پیت) بالای شیار
- ناگهان توده‌ای دردناک، قرمز و متورم که نشستن را سخت می‌کند (آبسه)
- ترشح شفاف، کدر یا خونی؛ در عفونت چرک بدبو و گاهی تب، تهوع و کسالت
ASCRS می‌گوید بیشتر بیماران اول با آبسه حاد می‌آیند. بعد از آن بسیاری دچار سینوس می‌شوند، حفره‌ای زیر پوست که با یک یا چند منفذ به سطح راه دارد.
چه کسی عمل لازم دارد؟
همه نه. اگر نشانه‌ای نیست و عفونتی نیست، NHS می‌گوید درمان لازم نیست، فقط مراقبت و شستن منظم. اگر آبسه یا عفونت تکرارشونده دارید، درمان لازم می‌شود. اینکه دقیقاً چه روشی، به اندازهٔ سینوس، نشانه‌ها و اینکه اولین بار است یا تکراری، بستگی دارد (NHS).
گزینه‌های درمان
۱. مراقبت و مسکن
شستن منظم محل و مسکن ساده مثل پاراستامول یا ایبوپروفن. بدون توصیهٔ پزشک نتراشید (NHS).
۲. تخلیهٔ آبسه
اگر آبسه دارید، معمولاً با برش کوچکی چرک تخلیه می‌شود، گاهی با بی‌حسی موضعی در مطب یا همان روز. ممکن است آنتی‌بیوتیک و پانسمان روزانه لازم باشد. ASCRS هم می‌گوید تخلیه معمولاً در مطب با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود.
۳. جراحی (برای سینوس مزمن یا تکرارشونده)
منابع این گزینه‌ها را نام می‌برند:
- برداشتن وسیع با زخم باز: مجرا و کمی پوست اطراف برداشته می‌شود و زخم خودش از ته خوب می‌شود. NHS می‌گوید کمترین خطر برگشت را دارد ولی پانسمان منظم می‌خواهد.
- برداشتن با بستن زخم یا فلپ: لبه‌ها بخیه می‌شود. بهبودی سریع‌تر است ولی خطر عفونت بیشتر است و گاهی زخم باید دوباره باز شود. بخیه‌ها حدود ۱۰ روز بعد کشیده می‌شوند (NHS).
- باز کردن سقف مجرا (unroofing): برای عفونت‌های پیچیده یا تکراری، بدون برداشتن کامل.
- روش آندوسکوپی: دوربین نازک برای برداشتن مو و بافت عفونی و تمیز کردن مجرا، بدون برش بزرگ. NHS می‌گوید عوارضش کم است و بهبودی حدود یک ماه، گاه سریع‌تر.
- جراحی ترمیمی (برای ضایعهٔ بسیار بزرگ) و در بعضی مراکز چسب فیبرین (NHS).
اینکه کدام روش برای شما مناسب است یا در دسترس است، جراح بعد از معاینه می‌گوید.
بعد از درمان
طبق NHS:
- محل را تمیز و خشک نگه دارید و لباس زیر نخی گشاد بپوشید
- فیبر کافی بخورید تا زور نزنید
- حدود یک هفتهٔ اول از بلند کردن بار سنگین و ورزش شدید بپرهیزید
- دوچرخه‌سواری ۶ تا ۸ هفته ممنوع؛ تا کامل بهبود نیافته شنا نکنید
- بیشتر بیماران ظرف حدود ۲ هفته به کار برمی‌گردند (بسته به عمل و شغل)
- ملاقات پیگیری معمولاً حدود ۶ هفته بعد است
ASCRS می‌گوید اگر زخم بسته است باید تمیز، خشک و بدون مو بماند، و اگر باز است پانسمان یا پک به ترشحات خروج می‌دهد و از ته التیام می‌یابد. برای مراقبت از زخم به راهنمای «مراقبت از زخم و نشیمن‌گاه گرم» هم نگاه کنید.
خطرها
- عفونت زخم و باز شدن زخم بسته
- برگشت بیماری. ASCRS می‌گوید می‌تواند مزمن و تکرارشونده باشد؛ هیچ منبعی عدد قطعی نداده است
- بهبودی طولانی در برداشتن با زخم باز
چه زمانی تماس بگیرید؟
- توده‌ای دردناک و داغ بالای شیار باسن که ترشح یا خون دارد (NHS می‌گوید زود نوبت بگیرید)
- بعد از عمل: تب، قرمزی و ورم زیادشونده، بوی بد یا چرک، باز شدن بخیه‌ها، درد شدید
- مایع یا خون زیاد از زخم
تب بالا با لرز و بدحالی یعنی باید همان روز دیده شوید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید. برنامهٔ درمان هر بیمار متفاوت است؛ دربارهٔ وضعیت خودتان از پزشک بپرسید.
پرسش‌های پرتکرار
این دلیل بی‌بهداشتی است؟
نه. علت دقیق روشن نیست. منابع می‌گویند موهایی که در شیار باسن رشد می‌کنند یا از بیرون جمع می‌شوند ممکن است زیر پوست فرو بروند و تحریک و عفونت ایجاد کنند. فشار، اصطکاک و نشستن طولانی خطر را بالا می‌برد. هر کسی ممکن است دچار شود و تقصیر بیمار نیست.
سینوس بدون عفونت هم باید عمل شود؟
طبق NHS اگر نشانهٔ عفونت نیست، درمان لازم نیست و معمولاً «صبر و مراقبت» توصیه می‌شود، با شستن منظم و پرهیز از تراشیدن، مگر پزشک بگوید. ASCRS می‌گوید بعضی سینوس‌ها بدون مداخله خوب می‌شوند ولی بیشتر به عمل کوچک نیاز دارند. تصمیم با پزشک بعد از معاینه است.
برداشتن موها یا تراشیدن کمک می‌کند؟
منابع هماهنگ نیستند. ASCRS دور نگه داشتن مو (کرم موبر، تراشیدن یا لیزر) را درمان اصلی بلندمدت می‌داند و می‌نویسد هر ۲ تا ۳ هفته تا حدود ۳۰ سالگی. NHS توصیه می‌کند بدون نظر پزشک آن ناحیه را نتراشید. پیش از انجام هر کاری از پزشک خودتان بپرسید.
بعد از عمل برمی‌گردد؟
ممکن است. بیماری می‌تواند مزمن و عودکننده باشد. NHS می‌گوید برداشتن وسیع با زخم باز کمترین خطر برگشت را دارد ولی زمان بهبودی طولانی‌تر و پانسمان منظم می‌خواهد؛ بستن زخم بهبودی را سریع‌تر می‌کند اما خطر عفونت و باز شدن بیشتر است. NHS و ASCRS درصد برگشت نمی‌دهند. ASCRS می‌گوید بعد از حدود ۳۰ سالگی مو نرم‌تر و شیار کم‌عمق‌تر می‌شود.
کی می‌توانم دوچرخه سوار شوم یا به کار برگردم؟
NHS می‌نویسد معمولاً تا حدود یک هفته از بلند کردن بار سنگین و ورزش شدید خودداری کنید، دوچرخه‌سواری ۶ تا ۸ هفته ممنوع است و بیشتر بیماران ظرف حدود ۲ هفته به کار برمی‌گردند. این بازه‌ها به نوع عمل و شغل شما بستگی دارد؛ جراح زمان خودتان را مشخص می‌کند.